సోహం

పొదరింటిలో చిలుక నేర్చెనొకటే పలుకు – నేర్వనొల్లదు వేరు పలుకు లెపుడూ!

ఆదికాలము నుండి అది ఒక్కటే పలుకు – పలుమారు పలికియూ వెగటు గనదు!

తారకంబగు పలుకు – తరియింపగల పలుకు – పలుకు లల్లెడితల్లి తెలుపు పలుకు!

పద్మనాభుని పడతి మన్ననందిన పలుకు – ఫణిరాజు అనవరత మందు పలుకు!

ఫాలాక్షు పలుకగా విస్తరించిన పలుకు – విష్ణు వీనుల జేరు విబుధ పలుకు !

వేదముల నాదిలో మూటగట్టిన పలుకు – నాల్గు ముఖములవాడు పలుకు పలుకు!

దైత్య దానవు గూల్చి ధరణి నేలెడివాని – దయనొంద ఋషి గణములందు పలుకు!

శృతులైన స్మ్రుతులైన శరణు బొందెడి పలుకు – పొందికగ ప్రతి ప్రాణి పొంది బ్రతికెడి పలుకు!

విదిత మిదె వినుడంచు మాన్యు లొసగెడి పలుకు – మంత్ర మర్మము లన్ని తెలుపు పలుకు!

నీరు క్షీరము నుండి వేరు జేసెడి పలుకు – గురుతెరిగి గురిగలిగి వినుడు నేడే!

పురము

ఆనతందితి నాడు ఆదిదేవుని నుండి,

కదలు ప్రతి ఊహకొక రూపు గట్టంగా !

నాటినుండీ నన్ను రూపమని ఎరుగొంది,

ఎరుగ దలచిన యట్టి వింత ఎరుక!

మాయ మన్నన నంది జగతి అమరించాను,

జడములై జీవులై జగతి నలరించాను,

సురలు అసురులు అన్న భేదమెంచను నేను,

భావమొక్కటె చాలు రూపు గట్టంగా!

వాయునందనుడైన-వైనతేయుండైన,

ఖగ రాజు సేవించు విష్ణువైనా,

పురములేకీ పురిన సంచరించగ లేరు,

పలు యశంబు బడయ నొల్ల నగును!

గగన మంతయు నిండు దివ్య గోళములైన

గగనాంతరంగుడగు శ్రీ లక్ష్మి పతియైన,

ధరణి నేలగ నెంచు రజోగుణ రూపైన,

నిత్య సంతుష్టు లగు సత్వ తేజములైన!

కల్లోలముల మాపు కారణంబును బట్టి,

కార్యరూపము గట్టు ఊహనంది,

కరుణ నేలెడివాని పురమైతి పలుమారు,

యుగయుగంబులు వాని గురుతు నెరుగ!

కాలగమనము బట్టి కరిగిపోయే కథలు,

కాలదోషము బట్టి కరుగ కుండా,

సరసమగు ఒక రూపు వసతొందగా జేసి,

వైనముగ వాని నే పదిల పరతు!

రూపమొందిన ఊహ కారణంబును ఎరుగ,

వసతైన వాసనల పొంద లేక,

రూపు భారంబనుచు రోదింపగా మాని,

మాన్యలెంచిన వసతి విధిని ఎరుగు!

ఊహకందని వాడు – ఉమా నాధుడు వాడు,

ఉబికున్న ప్రతి రూపు నందువాడు,

ఉన్నదను దానిలో నిండియుండెడివాడు,

లేదన్న ప్రతి చోట నుండువాడు,

పురమున్న లేకున్న పులకించు తరి వాడు,

తారకంబగు త్రోవ జూపువాడు,

చూపు చూపున నిలచి చూచుచుండెడివాడు,

చూచు కన్నుల చూపు నందు వాడు!

మోదాన వసతొంది మోహనుని మోహించు!

రూపమొందిన విభుని విభవమెరుగు !

వాసనల విడనాడి వారిజాక్షుని తలచి,

ఊహలెరుగని పురము వేగజనుము!

అంతరం

చినుకు చినుకుకు మధ్య తగినంతగా ఒదిగి – సాగరంబుల చేర్చి పొంగువాడు,

వెలుగు పూసల దండ ఇంపారగా పేర్చి –  కిరణ తోరణమందు కదులువాడు!

కదలు పెదవుల మధ్య-పలుకు పదముల మధ్య – లయ బధ హృదయంపు లయల మధ్య,

ఉయ్యాల జంపాల ఉశ్వాస నిశ్వాస – కదలికల నమరుండు కీలు వాడు

పరుగుతీసెడి అడుగు కుడి ఎడమ నడిమిలో అంతరంబును గాచి బ్రోచువాడు

వందనంబుగ జేరు జంట కరముల నడుమ కాపుండి  వందనము నందువాడు

రెప్ప పాటున జేరి రేపగటి గతిబట్టి మూసి తెరిచెడి మేటి వసతి వాడు

నీవు నేనని దెలుపు దూరమందున నిలచి-  జగతి ఉనికిని నిలుపు వన్నెకాడు!

రూపుగట్టిన జగతి రూపు చెదరక నిలిపి- అంతరముగా తానమరువాడు,

ఉందన్న ప్రతి రూపునావరించుక యున్న-ఆవరణగా ఉనికి కలుగువాడు,

సాగు ఊహల తోపు వన్నె చిన్నెలయందు సందు సందున తానె తోచువాడు,

తోపు కన్నాతానె వికసించు యుండియూ-నక్కి నలుగురి కంట పడనివాడు!

పగలు రేయిల మధ్య ఉషాసంధ్యలు వాడు-నింగి నేలలమధ్య నెలవు వాడు,

ఊహ పదముగ మారు పథ రూపమగు వాడు – రూపు గట్టని గట్టి లంకె వాడు,

లయమొందు జగతిలో లీనమైయుండియూ – లయమొంద నెరుగనీ నెలవు వాడు,

వెన్నంటియుండి ఈ వెనుకబాటేలయ్యా- నీవొల్లనీ రూపు నాకు ముదమా?

సంశయింపకు మింక సాగించు నీ ఉనికి రూపులన్నీ మడిసి మురియుదాకా!

చిత్త మందున నిలచి చెలిమీయగా రాద-చెదరుటెరుగని నిన్ను చేరునటుల!

తమస్సు

ఆవరించున్నదిట అంధకారమనెంచి,

ఆదుకొనగా రాని అమరవాసుని కసిరి,

ఆయాసమొందినే అలమటించితిగాని,

ఆనవాలందగా లేనైతినే నేను -విభుని ఛాయ!

వెలుగు కిరణములన్ని వెలిసిపోయిన చోటు,

వెన్నెలలు వేకువలు అలసి కరిగెడి తావు,

వెదకగా నెవరికిని వెల్లడొందని వసతి,

వెలలేని నామమున వొదిగి యుండెడి నీడ!

పాలసంద్రము వంటి కంటి పాపకు వెలుగు,

నట్టనడుమన యున్న నల్లపాప!

ఫాలక్షు పసిమికే వన్నె తెచ్చిన గురుతు,

శ్రీవత్స మందినా మేలి రంగు!

కనగలుగు కనులిచ్చి కరుణ జూడుము తండ్రి,

తెరపెరుంగని నీదు మేని మెరుపు!

జగతి ఛాయలు కరిగి అంతరించెడి ఛాయ,

అంధకారమనెంచు మతిని మాపు!

వగపు

తనువు కలిగిన నాడు – తొలగగా వగచితిని,

తనువు తొలిగిన నాడు – తగులగా వగచితిని,

తనువున్న లేకున్న – వగపొక్కటే గలదు,

వగపు మాపుట నెరుగు మనసా!

తగుదారి వెదుకవే మనసా!

సంతుగలగక యున్న – సంతుకై వగచితిని,

సంతుగలిగిన దాని – సాకగా వగచిరిని,

సంతున్న లేకున్న  – వగపొక్కటే గలదు,

వగపు మాపుట నెరుగు మనసా!

తగుదారి వెదుకవే మనసా!

కఠిన కాలము నందు – కలిమి కై వగచితిని,

కలిమి కలిగిన నాడు – కాపు కై వగచిరిని,

కలిమున్న లేకున్న – వగపొక్కటే గలదు,

వగపు మాపుట నెరుగు మనసా!

తగుదారి వెదుకవే మనసా!

జగతి దారుల నడువ -తోడుకై వగచితిని,

తోడుగలిగిన నాడు – చెలిమి కై వగచితిని,

చెలిమి గలిగిన నాడు – ఏటికై వగచెదనో,

వగపు మాపుట నెరుగు మనసా!

తగుదారి వెదుకవే మనసా!

వన్నెతరగని వాని – పొందుకై చింతించు,

పొంతనెరుగని వాని – తోడుకై చింతించు,

ఆటు పోటుల వెంట ఆటలాడెడి జగతి,

ఆట గాదని ఎరుగు మనసా!

నిలకడని ఎరుగుమో మనసా!

విడుచు ఊపిరి తుదిన – అంకురించే దారి,

సాదరంబుగ జగము నడిపించు దారి,

వగపు వీడెడి దారి – దోబూచులందగిలి,

వెంటనుందని ఎరుగు మనసా!

వేగపడి ఎరుగొందు మనసా!  ఎరుగొందు వేగమే మనసా!

అంపకం

నందీశు నాధుడా పాలింపగా రారా – నగ కన్య తోడుగా నడచి రారా!

నీరసించిన తనువు అంపకంబులు బెట్టె-అందజేయుము నీదు ఆదరంబు!

కరువు దీరగనేను ఏనాడు కనలేదు – కమనీయమగు నీదు జగతి శోభ,

ఓరిమొందేనాడు భిక్ష మానగలేదు – బ్రతుకు గడుపగ శక్తి చాలదంచు,

రవి చంద్రులకు తోడు అనుదినము నడిచాను- అలసత్వ మెన్నడూ కూడదంచూ,

ఒడ్డగా నాదంటు ఏదిలేదను ఎరుక ఏనాడు నాయదన కలుగలేదు!

బంధనలు బంధువులు భావరహితములాయె – బదులు పలికెడి తీరు హీనమాయె ,

మన్ననలు, దూషణలు మదిని జేరకపోయె – భారమందిన మనసు మరుగుచెందె,

చెమట చినుకులు కూర్చి కూడబెట్టిన కలిమి- కొరగాని కొరివాయె కనుల ఎదుట!

వెంట నడచెటి నిధిని వెనకేయ లోభిస్తి – లోపమెన్నక నన్ను ఆదరించు!

ఒజ్జనేర్పిన చదువు కుడుపుకే సరిపోయె – తల్లి నేర్పిన చదువు బ్రతుకు నడిపె,

తండ్రి శిక్షణ నంది తగిలుంటి సంఘమున- తోడ బుట్టిన వారి  తోడు నడువ!

అట్టి విద్యల లేని విద్య తెలియగ జేయు- వేలుపెవ్వరు నన్ను జేరలేదు!

వల్లకాటిన నేను ఏ విద్యనెరుగొందు – మన్నించి ఏలుకో ఫాలనయన!

నందీశు నాధుడా పాలింపగా రారా – నగ కన్య తోడుగా నడచి రారా!

నీరసించిన తనువు అంపకంబులు బెట్టె-అందజేయుము నీదు ఆదరంబు!

పొంతన

కంటిపాపన చూపు చిగురించు వాడవట,

బొంది నాడెటి నాడి నడిపించు నీవెనట

కాపుగాయని కడిమి కాపుగాయగ నేల?

తొలుగ జేయగరాద తొడుగు తొలగ!

రాకాసి లోయలో నిదురించు తామసుల,

తమకమును మెలకువగ మలచు వైనమున,

రంగరింపగ రాద రమణీయ నాదమును,

వాణి మన్నన నందు మధుర నామములో!

తెలివెరుంగని నాడు తగులగా నెంచితిని,

నీవున్న ఈ పురము ఆటగా నెంచితిని,

ఏపాటి వాడనయ నీ సాటి నేనాడ?

పొడసూపి పొంతనను పొందించరాదా?

వన్నెకెక్కినవారి పలుకు మాలల మోపు,

నుతియింపుగా నందు పరమ పురుషా!

రాయంచ వలె నిన్ను రంజింపగా లేను,

రాలుగాయిని నేను  వదర జాల!

ఓపలేనీ తనువు ఓరిమొందక యుంది,

అంతరంగపు దారి ఒల్ల లేనంది!

తప్పుగాయుమటంచు తపియింపగా లేక,

నిస్సార సారమున కరుగగా నుంది!

పాప పున్నెపు పద్దు పదిలమని ఎంచేవు,

తరుగ జేయుము నాదు పొదుపు రాశి!

ఒడుపుగా ననుబట్టి అద్దరికి నడిపించు,

ఒల్లగానిది నాకు జగతి దారి!

మన్నించు

తొల్లిజేసిన తప్పు తల్లివలె మన్నించు – నీవు కాకింకెవరు తోడునాకు?

కారు చీకటి బాట – కాపుగాయుము నన్ను – వెరపు మాపుము తండ్రి వెలుగు జూపి!

వెన్నముద్దలు కుడిపి – వెన్నెలందున ఆడి – మురిపింపగా నేను రాధగాదు!

రాలుగాయిని నేను రాగమెరుగని వాడ – రవళించు నీ మురళి అలుపు నేను!

అలుపెరుగనీ జగతి నటరంగ వైభవము – ఆటగా ఎంచినే నరగినాడ!

నిలకడెరుగక నడచు చరిత చెరగును బట్టి- దిశ ఎరుంగని దిశన తరలినాడ!

దివిజేంద్ర వంద్య నీ దివ్య లీలల తలుప-తరముగానీ తనువు తొందరొంది,

తీరికొందుదు నంచు మగతగొని బిగిసింది – బింకమొందక నన్నుచేరి మనుపు!

గరువుగా గురుతెరుగ – గుణరహితుడట నీవు – వెలుగు వన్నెల వెనుక వన్నె నీవు!

వైన మెరుగని వైర భావనల భవనంబు – వెంట జంటగ నేల పంపినావు?

వైరి వైరుల వైరి – వైరంబు విడి మనుపు – వైర భవనపు భూమి నుద్ధరించు,

నీ నీడనే నేను – వైరమెందుకు మనకు –  మోదమెందుకు నన్ను వెతల బెట్టి!

అర్చించగా నీవు ఆదరింతువటంచు –  అమర నాదము లెన్నొ పలుకు నిచట,

అర్పింప నాదన్న చిహ్నమీయగ మరచి – సంకటంబుల సాక తగున నీకు?

సార్వభౌముడ వీవు – సర్వేశ్వరుడనీవు –  సుతుని ఇడుముల బెట్ట దొడ్డతనమే!

దారి జేసుక నీవె దరిజేరి లాలించు – అంధ అంబుధి యందు వెలుగు నింపు!

రా మ రా

తనువు చెల్లెడి వేళ అలకనందా సుతుడు – పలునామములు కూర్చి మాలజేసి,

తరియింప తలపోసి జనులెల్ల ఎరుగంగ – పూర్ణావతారునకు పూజ నొసగె!

సురగంగ ఒడిలోన పండు ముత్తెపు మెరుపు – నెలవంక వొలికించు సుధారస సారములు,

ఉదయ భానుని చేవ – నవ ఋతువు చేతనము – తీసికట్టగు మాల -నామ మాలా!

వశిన్యాదులు గొల్వ జగతెరింగిన తల్లి -కచ్ఛపికి సరిగమలు పలుక నేర్పిన తల్లి,

పరమేశు కొలువగా రూపమందిన తల్లి-కామేశ్వరిగ జగము నేలు తల్లి,

కొలిచి కోరగ హరుడు మన్నించి పలికెనట – మధువు పండగ తల్లి వీనులందు!

అంది ఆ నామమును – పరిజనులు ఋషి మునులు – లెక్క మించిన దిశల చాటినారు!

హరి నామమేగాని ఇతరమొల్లని మౌని – కరకు బోయనుగావ తిరగేసి తెలిపినా,

నామ మాధుర్యమున మునకేసి నా బోయ – శ్రీపతిని భువిదాక తరల జేసె!

రామ రామా యనుచు రావణుడు తరియించె – తరియించె నడివిలో గండ శిలలు,

తలపోసి తపియించి శబరి తా తరియించె – కనక మృగముగ మడియు అసురు గూడా!

త్యాగయ్య కీర్తనకు, గోపయ్య పదములకు, కలియుగంబున పలికి గాచినాడు!

నరులు వానరులన్న తారతమ్యములేక – అందగలిగిన సరళ నామ మిదియే!

రామన్న రాకున్న చిన్నతనమే లేదు – రామ బంటచటనే తగిలియుండు,

నామ పానపు మోహ మవధి చెల్లగ జేసి – కైలాస కోమలిని కోరి బిలుచు!

అట్టి నామము నేడె మదినెంచి పలుకరే – పరమ పథమున మేను తరలునటుల!!

చిలుక

గూడు కూలిన చిలుక – గగనానికెగిరింది,

గమ్యమెరుగని దారి పయమై తరలింది|

చెదిరి పోయిన గూడు – చెలరేగు సుడిగాలి,

గుండెలవిసే ఘోర మేఘ గర్జనలు,

తెరపెరుంగక కురియు చినుకు సందడులు,

ముగిసి మౌనమునొందె మందహాసముతో||

వెలుగు కిరణమువెంట వేటకై పయనించి,

తరువు తరువును అడిగి ఎంచి తెచ్చిన ఫలము,

గూటిలో వేచున్న గున్న మెచ్చకపోతె,

వగచి పొంగిన కన్ను నేడింక నిదురించె||

చిగురు రెక్కల కూన గూడు విడిచిన రోజు,

చూపుకాపును పరచి తోడు నడచినరోజు,

చిన్నబోయిన చిరుత చింతజెందిన రోజు,

గతితప్పి నాగుండె నెమ్మదించెను నేడు||

గూడుకూలిన చిలుక! గగనానికెగిరేవు,

గమ్యమెరుగని దారి పయనమై తరలేవు|

రెక్కలాడని పరుగు పలుమారు లెగిరినా,

సావధానమునొంది సందేశమందు||

అవధులెరుగని శాంతి శాసనంబగు సీమ,

రేపు నిన్నను రోజు లెరుక లేనీ సీమ,

ఆనందమని తలచి ఆదమరుతువొ ఏమొ,

మరుపు మాపెటి మాయ మరుగెరుగ దచట!

జారిపోయిన గూటి జాడయగు భావములు,

తరలిపోయిన కధల కష్ఠాలు కడగండ్లు,

తెరపి తెలిపిన తెలివి ఎంచి నేర్చిన పలుకు,

కలబోసి వడబోసి కొత్త పుంతల జూపు||

జాగరూకతనొందు – జాణతనమును వీడు,

ఎన్నికలు ఎంపికలు ఎరుగనని ఎరిగించు,

పలుమారు అమరినా చెదిరిపోయెడిగూడు,

ఒల్లనని ఒదగనని పంతమాడుచు పలుకు||

రూపమెరుగని వాడు – బహురూపి వాడు,

పాలించి లాలించి మన్నించువాడు,

ఎడబాటు తగదన్న తగిలుండువాడు,

తోడుబొందిక నీవు తామసము వీడు||

గూడు కూలిన చిలుక – గురుతెరిగి ఎగురు,

గమ్య మొకటే నీకు – సాధించ నెగురు||