Yakshavani

The observer effect is the physical or psychological change that happens to a system or a person simply by the act of observing or measuring it. Padmini felt that this poem is so. So the title ..

మాయ మోహము మధుర భావము ,
మనసు కోరెడి చిరుత లోకము !
లోపమెన్నదు – లోటులెరుగదు ,
మీరి మన్నన కొసరి కరుగును!!

కన్న ప్రేమను మాయ యందురు,
మాయ మోహము భారమందురు!
భారమెంచని తల్లులే ఈ –
జగతి నడతకు మూలమందురు !!
కనుల గట్టగ జగతి నిలిపిన ,
పరుని ఉనికిని తెలుయు మందురు !
ఉనికి తెలుపక మురుగు జొచ్చిన ,
పరుని కల్పనే – జగమనందురు!!

మాయ మోహము మధుర భావము ,
మనసు కోరెడి చిరుత లోకము !

విబుధు లెందరొ వివరమెంచగ,
వేల యుగములు యోచనెంచిరి !
వివిధ యోచన మధనములలో,
మాయ మధురిమ విలువ నెరిగిరి !!
మాయ విడివడ కనులు తెరచిన,
శేషశయను నశేష యోచన,
విడువ నొల్లదె మాయ చెరగును ,
చెదరి పోవగ జగతి కల్పన||

మాయ మోహము మధుర భావము ,
మనసు కోరెడి చిరుత లోకము !

ఎవని మన్నన నంద పలువిధ
మహిమలను తన ఉనికి జేసుక
జగతి అణువుల అంతరంగపు
ఆశయైతా నవతరించెనో !!
వాని ఉనికిన ఊరడిల్లాగా
వెసులుబాటును వెల్లడించగా –
మాయ మించిన గురువు దైవము
ఎన్ననగునె ఎన్నడైనను !!

మాయ మోహము మధుర భావము ,
మనసు కోరెడి చిరుత లోకము !

మాయ లేకీ జగతి లేదని,
జగతి కలుగగ మాయ కలదని,
మాయ కవ్వలి వానినెరుగగా ,
మాయ నెరుగుటె తగిన తీరని!!
తెలియవలయును మాయ మమతను,
విబుధులెరిగిన మొహమెరుగగ |
ఎరిగి మోహము నెరుగవే –
ఆ మొహమెరుగని మోహనాంగుని!!

మాయ మోహము మధుర భావము ,
మనసు కోరెడి చిరుత లోకము !!

18th August -2026 . మా అమ్మ నన్ను కన్న తెనాలి నుంచి వేల మైళ్ళ దూరంలో ఉన్నాను. అమ్మ ఇప్పుడు లేదు, కానీ ఆ అమ్మ ఇచ్చిన , పెంచిన శరీరంలో ”నేను” ఉన్నాను. ఈ రోజు మా అమ్మ పుట్టిన రోజు .. ఆ తలపు

క్షయము గానక్షరము పట్టి నేర్పిన తల్లి,
అరకు గానొక అరకు కుడిపి పెంచిన తల్లి,
తనువు తారణ తరిని తరచి తెలియుమనంచు,
జగతి దారుల వెంట తరల జేసిన తల్లి!!
తనువు నిచ్చిన తల్లి! నా కన్న తల్లి!!

జగదంబ ఒడినుండి జారీ వచ్చితినంచు ,
పలుమారు ఆ తల్లి తలపు తలపున నిలిపే!
జగతి దారుల వెంట జంట యామేయంచు,
దారి లేనీ పుడమి పయనమందు మనంది!!
తనువు నిచ్చిన తల్లి! నను గన్న నాతల్లి ||

మోము నీరజమంచు చేరవొత్తురు ఒకరు
తుది వాసమని ఎంచి తొలగువా రింకొకరు !!
చేరినా- తొలగినా – తొలగువారనెఱిగి
తగిలుండు ఆ పతిని తలచి తరలుమనంది!!
తనువు నిచ్చిన తల్లి! నను గన్న నాతల్లి ||

నాటి మాటల కుడుపు – నేటికిని మనుగుడుపు,
మమత ఊటలమూట మాటెరుగనా మాట!
తనదారి తానెపుడో తరలి పోయినగాని,
తానిచ్చినీ తనువు తలచు తన్నెపుడూ !!

వర్ధిల్లవమ్మ నా మనసునందెపుడూ,
వందనంబిదె నీకు – దీవించు నన్ను !!

బదులు రాదని తెలిసి – కబురు పంపుటె ప్రేమ,
కొరత వెలుతుల కొలత – కొలువ నెరుగదు ప్రేమ!
మాయలోకపు మడుగు – ఏ సుడుల ముంచెనని ,
మాయ మెచ్చెడివాని – గురుతు నెంచుటే ప్రేమ !!

ఫలము తెలియని కర్మ – కోరి చేయుటె ప్రేమ,
కర్మ కూర్చెడి ఫలము – కొలత నెన్నదు ప్రేమ!
కర్మ ఫలములు కూలి – కొల్లపోయిననాడు ,
కాల కాలుని ఉనికి – తలపు నెన్నుటే – ప్రేమ!!

తొలగిపోవు ననెరిగి – తగిలియుండుటే ప్రేమ,
తగిలున్న బంధముల – బలము నెన్నదు ప్రేమ!
తొలగి బంధములన్ని – తరలిపోయెడి నాడు,
భవబంధ మోచనుని – జాడ నెరుగుటే – ప్రేమ!!

ఫలమందనని ఎరిగి – తరువు నాటుటె ప్రేమ,
తరువు ఫలముల నందు – పరులనెంచదు ప్రేమ!
శ్రమ సంకటములేక – ఫలమందువానిగని ,
పరమ ఫలమగువాని – ప్రేమ తెలియుట – ప్రేమ!!

తలుపవే ఓ మానస – ఆ ప్రేమ మధురిమలు ,
అవని ఆవలి అంచు – దాటి చనువరకు !!

అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర ,
ఆనందమని తలచి మరుల మునిగేవు!
అవధి గడిచిననాడు అలవిగానొక కుదుపు,
కరిగించి నీ సుఖము – కడు వేదనొసగు!!

కాలకాలుని కనులు కామించు ఆ మాయ,
కనగలుగు ప్రతి కనులు – కననెంచు మాయ ,
కరిగిపోవుననెరిగి – ఎరుక మరుగున చేర్చి ,
కొసరి కొంచెమునైన – పొందగోరెడి ఛాయ!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

పలుమారు మురిపాన మన్నించి మన్నించి ,
మనసు మునకలువేసి మెరిసేటి మాయ!
మన్నించదే నిన్ను కరిగి తొలిగేనాడు,
మమత మన్నన లేని మరుభూమి మాయ!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

మాయ పలుఛాయలను తొలగించు వానొకని,
పలుమారు నీ తలపు తగులనెంచెడివాని,
వెలితి సుఖముల తురిమి తరలించగలవాని,
తగుల తొందరనొంది – నిదుర విడరాదా!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

అవనికావలి యంచు కొలువు కలిగినవాని ,
అంతరంగము లందు విడిది చేసెడివాని,
చెలికానిగా నీకు చెలిమి జేర్చెడివాని,
ఎరిగి కూరిమి మీర కొలువు జేరగరాదా!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

ఆది ఆంతములేని ఆనంద నిలయునిని,
అంద చేరెడి దారి ఎరిగించగలవాని ,
దారి నడిచెడినాడు – తోడుండి ప్రతి అడుగు,
తొణుకు తొందర మాపి నడిపించు వాని!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

కనుతెరిచి కనుమంచు వేచియుండెడివాని ,
కనుపాప కదలికల కాపు కాసెడివాని,
గురియైన దారులన దొరలజేసెడివాని,
దొరతనంబుల దారి మరలజేసిడివాని!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

దేహ సందేహములు దమియించగలవాని,
జనన మరణపుదారి – దరిజేర్చగలవాని,
మోహ వైరములన్న భావమెరుగక నీదు,
భవ మోహ బంధముల తొలగించు వాని!!

||అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర||

ఎరుగవే ఓ మానస – మసక పొరలను విడిచి,
గుణము లెరుగని గురుని దివ్య సన్నిధిని !!
జగతి తారణ తరిని తెలియజేసెడి వాని,
తనియారగా తలచి తరియించు నేడే !!

అజ్ఞాన తిమిరాన ఆదమరచి నిదుర ,
ఆనందమని తలచి మరుల మునిగేవు!
అవధి గడిచిననాడు అలవిగానొక కుదుపు,
కరిగించి నీ సుఖము – కడు వేదనొసగు!!

పుడకలందున కాలు దేహమెవరిదననంచు –
అడుగబోవడు వహ్ని ఎన్నటికి నిన్ను!
తన ధర్మమైనట్టి వాహకత్వము నెరపి –
వలయు పయనపు దారి దొరలింపజేయు!!

ఘ్రాణ రంధ్రముజేరి చెరియించు పవనుండు-
అడుగబోవడు నిన్ను ఎవనిదీ నాసికని |
అందవచ్చెడి హంస అంది చెరియింపఁగ –
అందజేయును లోని అరుదైన ఉనికి !!

పోషణందగజేసి పోషించు ధరణెపుడు –
అడుగనెన్నదు ఎవని కుక్షికీ కుడుపులని!,
సూర్య చెంద్రులు కురియు కరుణ కిరణపు బలిమి –
కుడుపుగా నందించు కుడియువాలకు!!

అవని జేరెడి చినుకు అడుగదే నిన్నెపుడు –
జేరి ఏ తరి నేను ఏమి చేతుననంచు !
దాహార్తి దహియించు తన దివ్య తేజమును –
అందువరాలకెల్ల తానంద జేయు !!

జగతి కలుగగతాను – జగతి నిలుపగతాను –
జగతి జీవుల గతుల గతియైన తాను,
అడుగ జాలదు ఎవని ఏల జొచ్చితివనుచు –
అంతరంబుల అవధి అమరజేయంగ !!

నింగి నెలలు – వహ్ని వాయువు –
తోయమెరుగగ తలుప -తలపేలనీకు ?
వహియించు దేహంబు వహియించెనేలన్న
వగపు వీడికనీవు శమము భావించు !!

చూపులో నీరూపు నిలచిపోయేదాక – నిలుపనీ నా చూపు నీ మోముపైన ,
మోమాటమే లేక పలుమారు పారాడి – మోము ప్రతి వంపులను వహియించుదాకా!
వలదన్న వినదాయె కనురెప్ప నిలదాయె – పలుమారు నీ మోము మాటుజేసేను ,
రెప్పపాటెరుగనా పద్మసంభవుడేలా – నా కంటి రెప్పలకు ఈ పాటు నొసగే!!

కలి కలతలో మునిగి కడతేరు తరిలేక – కలతపడు నీవారి కనికావగా నీవు ,
రెప్ప మొప్పలు లేని నిండు నయనములంది – కొలువుదీరితివయ్య నీలాద్రిపైన !
నినుగాన నాకున్న నయనాల కేలనో కడుభారమగు రెప్ప లమరించినావు!!
నయనాల సగపాలు రెప్ప చాటునమరిగే – సగపాలులో సగము రెప్పపాటున మరిగే!!

కనగలుగు కన్నులను కలిగున్న ఫలమేమి – కలిగించు నీ మోము కనలేని నాడు,
చూపువై నా కనుల కదలునీ జాడలకు – జడ భావనల నేల జతజేయ వలయు ?
చూపు చెదరగజేయు చింత చింతనమాని – నిలువనీ నా చూపు నీ మోముపైన,
మరలుటెరుట మరచి మరులుగొని నీ మోము నిలుపనీ కనులందు చూపుండుదాకా !!

కమనీయమగు కరుణ నొలికించు నీ కనులు – కరిగించవే నాదు మాయ మమకారంబు,
మాయ నర్తన లయల లయియించు ఈ జగతి – తగిలుండవలెనన్న నాదు మోహంబు!!
తోడబుట్టినవారు తోడైనవారు -తనుబంధముల వలన తగిలుండువారు
తలపులో తలతురని తలపోయవలెననెడి – తడబాటు నెడబాపి తెరపీయరాదా!!

కదిలాడు ప్రతి నీడ – నీ ఛాయేయగుగాక – చూపాను ప్రతిచోట నీ రూపే నిలుగాక !!
రెప్పలానిన కనులు లోచూపులో మునిగి – మాలిమిన నీ రూపు మలచి చూచునుగాక !!
చూచేటి ప్రతి కనుల చూపులో నీరూపు – నిలకడగ నాకనులు కనగలుగుగాక !
మతియందు మితిలేక మసలు యోచనలన్ని కరిగి నీరూపుగా రూపొందుగాక !!

” భగవంతుడు తండ్రా ? తల్లా ? ” అనే , పరమహంస యోగానంద గారి ‘ మానవుడినిత్యాన్వేషణ’ లోని ఒక ప్రవచనం లో- పరమహంస గారు తన తల్లి కాలంచేసినప్పుడు , ఆమె ప్రేమనిండిన కళ్ళను తలుచుకుని దుఃఖిస్తూ , వాటిని అన్వేషిస్తూ చేసిన ప్రయత్నానికి ఇచ్చిన అక్షరరూపం విని/చూసి – ఆభావాన్ని నామాటలలో ….

ప్రేమ నిండిన కళ్ళు – నల్లనైనా కళ్ళు ,
నా జీవనాడులగు – మా అమ్మ కళ్ళు !!
మరుగైన తరుణాన – తల్లడిల్లిన నన్ను,
చేరి చింతను దీర్ప చేరెనేన్నో కళ్ళు,!!

అరుదైన అనురాగ మొలికుంచు ఆ కళ్ళు,
ఆదరంబున నన్ను అలరించు ఆ కళ్ళు,
అభయ భావన కుడిపి భయము బాపే కళ్ళు,
కనగ నెంచిన నేను – కననైతి ఆ కనుల!!

దిక్కులన్నిట వెదకి వేసారినా గాని,
అవని ఆకాశముల అంత వెదకినగాని,
కనుపించు ప్రతి కనుల తరచి చూసినగాని ,
కననైతి ఆ కనుల పోలికొందిన కనుల!!

అలసటెరుగని వేట వొమ్ముకానేకాదు ,
మరుగు వీడిన నాడు ఎరుక గొంటిని నేను!!
నల్లనైనా కనుల నగరి ఎల్లలు దాటి,
పోలి లోకములెల్ల లాలనెంచగ గంటి!!

నలు దెసల నిండినా ప్రేమనిండిన కళ్ళు ,
ననుగన్న నాతల్లి అంది చుసిన కళ్ళు,
నేడు నను నిరతంబు కాచుటెఱిఁగిన నాడు ,
కంటకంబులు కరిగి కలిగే మోదంబు

రామ రామా రామ – రామ రామా రామ
రామ రామా రామ – రామ రామా!
రామ రామా రామ – రామ రామా రామ,
రామ రామా రామ – రామ రామా!!

తనువున్న లేకున్న తగిలుండు వానొకని
తలుపదే నా మనసు తగిలుండగాను !!
పెడత్రోవ పయనాన నలిగి పొగులుచు తాను
కటిక కాటుక చాటు కరుగనేలెంచు?

రామ రామా రామ – రామ రామా రామ
రామ రామా రామ సాకేత ధామా!
రయము నానతి పలుకు – మనసు నాదెరుగంగ,
రామ రామా రామ – రామ రామా!!

నాదమై పలుకులో తగిలుండువానొకని
తలపదే నా మనసు తగిలుండగాను !
పలుకు పదముల లోని పొంగు పొల్లులు తలచి
పలు సుడులలో మునిగి ఎలా నలిగేను?

రామ రామా రామ – రామ రామా రామ
రామరామారామ రఘువంశ సోమా,
రాయము నానతి పలుకు – మనసు నాదెరుగంగ!
రామ రామా రామ – రామ రామా!!

ఉరమునందూపిరై తగిలుండువానొకని
తలపదే నా మనసు తగిలుండగాను !
సోహమందున తొణుకు తడబాటు తలపోసి ,
తగని తావులనెంచి తొలగనేలెంచు ?

రామ రామా రామ – రామ రామా రామ
రామ రామా రామ రణరంగధీర!
రయము నానతి పలుకు – మనసు నాదెరుగంగ!
రామ రామా రామ – రామ రామా!!

చేతనై తనువంత చేరియించువానొకని ,
చింతించదే మనసు చెరితయందెపుడు !
చితికి చింతల చిమిడి చెదరి బెదరుచుతాను ,
చితి చేరు దారులనే దొరలనేలెంచు?

రామ రామా రామ – రామ రామా రామ
రామ రామా రామ – రామ రామా!
రామ రామా రామ – రామ రామా రామ,
రామ రామా రామ – రామ రామా!!

లోకమేలేవాడు లోనే ఉన్నాడంచు
లోకులందురు తెలియు మనసా!
లోకాల ఏలికన అలసిపోయిన వాడు –
నీగూటిలో చేరే తెలుసా !!

కాల నియమములెంచి కాపు కాచెడివాడు,
కలడు నీయందెనట తెలుసా?
నిలకడెరుగని కాల నియమ పాలననెరుగ,
నీ గూటిలో నిలిచే తెలుసా
మనసా ! నీ గూటికేచేరె తెలుసా !!

అమ్మలందరి అమ్మ – కడు చాల పెద్దమ్మ,
గూడు నీ కొసగెనట తెలుసా ?
అమ్మ సేవలనంది ఆయాసపడువాడు ,
నీ గూట నిదురించు తెలుసా !!
మనసా! నీ గూటికే చేరు తెలుసా!!

గుణము లెరుగని వాని గుణ వైభవములెన్నఁ
వాణి నిను చేరేనట తెలుసా ?
వాణి పలుకని పలుకు తానైన ఆ పలుకు,
నీ గూటిలో ఒదిగే తెలుసా!!
మనసా! నీ గూటి నాదమది తెలుసా!!

జగతి చేతన నొంద చేరియించువాడొకడు,
నీలోనే మెదలెనట తెలుసా?
అలజడుల చాలించి ఆనందమొండగా,
నీ గూడు చేరేనట తెలుసా!
మనసా! నీ గూటి నిలకడని తెలుసా!!

లోకమేలేవాడు లోనే ఉన్నాడంచు
లోకులందురు తెలియు మనసా!
లోకాల ఏలికన అలసిపోయిన వాడు –
నీగూటిలో చేరే తెలుసా !!

దారి తప్పిన చిలుక-చేరెనేదో గూడు,
గూటి నియమములెంచ వీలు కానకపోయే!!
సాకులేవో తలచి సంచార మెంచితే ,
సరిదారి కరువాయె – కననెవరు లేరాయె!!

కనులుండి కనలేని – చెవులుండి వినలేని,
కదల చేతనలేని కర పాదములు కలిగి,
మెదలకుండిన గూటి గతిగన్న ఆ చిలుక,
తన చేతననుపంచి గూట దీపమునుంచే !!

చూపు చేరిన కనులు చూచే లోకమునెల్ల ,
సోకె వీనుల యందు వింత నాదములెన్నో!
గూటి వసతుల వలన కలుగు వసతులనెంచి ,
విస్తుబోయిన చిలక గూటి సంగము గోరె!!

చేతనందిన గూడు చేరియించె లోకాన ,
ఉల్లసించిన పదము లెన్నో దారుల నడిచే,
మిట్ట పల్లపు దారి – వన వైభవపు దారి,
అడుసు మడుగులదారి – మోహామొందుచు నడిచే!

పవనుడాదరమెంచి పలుకరింపుగ చేరి ,
చెరించ రమ్మంచు పలుమారు దరిజేరె!
వొల్లనన్నా వినడు గూటి గుమ్మము విడడు,
సందడందుచు ఎదో వింత స్పందన నెరపే!

హంస గమనపు సొగసు గూటి సోయగమాయె ,
గాలి దూరిన గూడు గుసగుసల ప్రోవాయే !
గుస గుసలు పలుకులై పెదవి వాకిలి దాటి,
పొరుగు గూటిని చేరి పొంతనల పుంతాయె!!

రెప్ప రెపరెపలందు ఒరిగి మొలిచే జగము,
ఒలకబోసెడి చలువ అందాల వెల్లువలు,
కనుల చెలియలి కట్ట కరిగించి కవ్వింప,
చూపే కన్నుగ మారి కంటిలో కోలువాయే!!

మాయ నర్తన చూచి మైమరచినా కనులు,
కల్ల కలలన దేలి కబురులేవో కుడిచి,
గూటి వసతుల వసతి వైభవించకనెంచి,
యోచనల వలయాల మడుగులో మునిగేను!

మోహ యోచన మునక నిమ్మదించిన నాడు,
మరలి పోదుననంచు మరుల మునిగిన చిలుక,
ముగియుటెరుగని మునక ఘన ఘోర గమనాన ,
గతి మరచి గురి మరచి గూట గుట గుట లాడే!

మాయ పెను సంద్రంపు ఆటుపోటుల ఆట,
ఆడించువాడెవడో – ఆడువాడెవడో ,
నడుమ నలిగిన గూడు చెదర – బెదిరిన చిలుక,
గతిమాని నీ గతికి పొగిలి నలతన నలిగె!!

పంచి ఇచ్చిన చెలిమి, చేతనల చవిచూసి,
మిడిసిపడినా గూడు విడువనొల్లననంది,
పెనుగులాటన నలిగి బెదిరి పోయిన చిలుక,
వీడు విడువుమనంచు విన్నపంబులు పలికే!

పొరుగింటి చిగురాకు రుచులు కోరగరాదు,
ఇరువిచ్చినా గూడు వసతి తాననరాదు ,
చెల్లు కాలము వెంట చెదిరిపోయే గూడు,
చేది పంచిన రుచుల రమియించ – మనరాదు !!

ఎరుగవే ఓ చిలుక – ఎగురు దారుల గురిని,
గురుతు తెలిపెడి వాని సంగతంబును గొనుము !!
గత సంగతుల గతిని వాని ఉనికిన విడుము ,
విడువ వేడుక విడుము – వాని సంగము విడకు !!

దారి తప్పిన చిలుక – పెడ దారి పయనమున,
తరల తామసహరుడు హరియించు నా దారి!
దారి వివరము తెలుప – చేరు గూటిని చిదిమి ,
చేదుకొందుననంచు తన ఉనికి తెలిపేను!!